Als je regelmatig bezig bent met je gezondheid, zal je het begrip saturatie wellicht bekend voorkomen. Veel (professionele) sporters hebben vrijwel altijd een saturatiemeter bij zich omdat het een goede indicatie kan geven van de opbouw van de conditie. Maar ook bij bepaalde ernstige ziekten wordt aangeraden om een dergelijk handig apparaatje in huis te hebben. Maar wat is saturatie nu precies en waarom is het zo belangrijk om dat te kunnen meten?
Wat is saturatie?
Ons bloed transporteert onder andere zuurstof door het lichaam. Zuurstof is onmisbaar voor vrijwel alle processen die in ons lichaam plaatsvinden. Waar het mogelijk is om lange tijd zonder eten te kunnen en ook een gebrek aan water niet direct fataal is, geldt dat niet voor zuurstof. Als de hersenen slechts enkele minuten geen zuurstof meer krijgen, kan er al onherstelbare schade ontstaan. Duurt dit langer, dan kan dit levensbedreigende gevolgen hebben. Het bloed bevat hemoglobine, een eiwit dat zuurstof bindt en door het lichaam transporteert. Hoewel een gezonde leefstijl, voldoende beweging en een evenwichtige voeding met voldoende vitaminen of supplementen kunnen bijdragen aan de algemene gezondheid, blijft een goede zuurstofvoorziening essentieel voor het goed functioneren van alle organen en weefsels.
De zuurstof wordt bij de lichaamsprocessen ‘verbrandt’ en kooldioxide wordt teruggevoerd naar de longen om uitgeademd te worden. De verzadiging van het bloed met zuurstof wordt saturatie genoemd. In een normale situatie is deze waarde 95% of hoger. Zelfs bij een percentage van 90% kan dit al duiden op een probleem van de longen of het hart.
Hoe werkt een saturatiemeter?
Een saturatiemeter ziet eruit als een soort knijpertje. Er komt geen bloed aan te pas bij een meting. Je plaatst het apparaatje om je vinger en korte tijd later verschijnt de uitslag op het scherm. Wat vroeger een ingewikkeld proces was dat alleen in een laboratorium kon worden uitgevoerd, kan tegenwoordig vrijwel overal worden getest. Dit maakt een saturatiemeter een handig hulpmiddel voor mensen die hun gezondheid actief willen volgen als onderdeel van een gezonde levensstijl. Het principe achter de meting draait volledig om licht en kleur. Bloed van zoogdieren is rood dankzij het ijzer dat zich in de rode bloedcellen bevindt. Hierdoor kan de meter met behulp van licht bepalen hoeveel zuurstof er in het bloed aanwezig is.
Bloedplaatjes gevuld met zuurstof zijn van een andere kleur rood dan plaatjes die geen zuurstof bevatten. Daarvan wordt gebruik gemaakt bij het meten van de saturatie. De meter die om je vinger zit, zendt twee kleuren licht uit: rood licht en infrarood licht. Hiermee kan worden vastgesteld hoeveel procent van de bloedplaatjes zuurstof bevat. Afhankelijk van de verzadiging van het bloed met zuurstof wordt een deel van het rode licht niet teruggekaatst en daardoor wordt het percentage zuurstof berekend.
Welke soorten saturatiemeters zijn er?
Een saturatiemeter is beslist een geavanceerd apparaatje, zoals je hierboven hebt kunnen lezen. Ze zijn verkrijgbaar in eenvoudige uitvoeringen waarmee je alleen de zuurstofverzadiging van het bloed kunt aflezen, maar ook in uitgebreidere modellen met extra functies. In het algemeen is een saturatiemeter voorzien van een sensor waarmee ook de hartslag wordt gemeten. Dat is logisch, omdat een onvoldoende zuurstofverzadiging soms het gevolg kan zijn van een verminderde bloedcirculatie. Het regelmatig controleren van deze waarden kan verschillende gezondheidsvoordelen bieden, omdat afwijkingen vaak vroegtijdig kunnen worden opgemerkt. Hierdoor krijg je meer inzicht in je lichamelijke conditie en kun je indien nodig sneller actie ondernemen.
Verder kan het probleem zich ook in de longen bevinden waar de zuurstof in het bloed moet worden opgenomen. De luxere exemplaren hebben tegenwoordig ook vaak de mogelijkheid om de metingen te laten opslaan op je mobiel of laptop. Het verloop van de waarden geeft zowel inzicht in de opbouw van de conditie bij een sporter als de potentiële problemen bij een patiënt. Dat laatste is van belang voor de behandelende arts.
Waarom zou je saturatiemeter kopen?
Gelet op het belang van voldoende zuurstof in het bloed zou eigenlijk in ieder huishouden een dergelijke meter horen. In ieder geval is het eigenlijk noodzakelijk indien een van de leden in het huishouden leidt aan een longziekte zoals COPD of hartfalen. Bij dergelijke ziektebeelden is de saturatie vaak ook een lager niveau dan bij gezonde mensen. Bij COPD is een percentage van 90% niet ongebruikelijk. Een dergelijke waarde is bij een gezonde volwassene al gevaarlijk. Indien een patiënt met een hartkwaal of longziekte zich niet lekker voelt, is dat een goede reden om de meter te gebruiken en bij een lage waarde direct contact op te nemen met een arts. Kies wel altijd voor een betrouwbare webshop als je een dergelijke meter aanschaft.
Voor (professionele) sporters is een saturatiemeter een goed middel om de opbouw van de conditie te meten. Door de waarden (inclusief hartslag) op een rijtje te zetten bij aanvang, gedurende en na afloop van de training wordt een beeld gekregen van de resultaten van de inspanningen.
Gelet op de haast die geboden is bij onvoldoende zuurstof in het bloed behoort de saturatiemeter eigenlijk in ieder medicijnkastje. Test de meter met enige regelmaat, ook als je deze hopelijk in de praktijk niet vaak hoeft te gebruiken.
Veelgestelde vragen over saturatie en saturatiemeters
Wat is saturatie?
Saturatie is de hoeveelheid zuurstof die aan het hemoglobine in het bloed is gebonden. Deze waarde wordt uitgedrukt in procenten. Bij gezonde volwassenen ligt de saturatie meestal tussen de 95% en 100%. Een goede zuurstofverzadiging is nauw verbonden met het goed functioneren van het hart en vaatstelsel, omdat dit systeem verantwoordelijk is voor het rondpompen van bloed en het transport van zuurstof door het lichaam.
Wat is een normale saturatiewaarde?
Een normale saturatiewaarde ligt doorgaans tussen de 95% en 100%. Waarden onder de 95% kunnen wijzen op een verminderde zuurstofopname. Bij mensen met bepaalde longziekten, zoals COPD, kunnen lagere waarden normaal zijn.
Hoe werkt een saturatiemeter?
Een saturatiemeter meet het zuurstofgehalte in het bloed met behulp van rood en infrarood licht. Het apparaat wordt meestal op een vingertop geplaatst en geeft binnen enkele seconden een meting van de zuurstofsaturatie en vaak ook de hartslag. Hoewel een saturatiemeter geen informatie geeft over voeding of tekorten, gebruiken veel mensen het als onderdeel van een bredere gezondheidscontrole, waarbij ook aandacht wordt besteed aan gezonde voeding en eventueel natuurlijke voedingssupplementen ter ondersteuning van het algemene welzijn.
Wanneer moet je een saturatiemeter gebruiken?
Een saturatiemeter kan nuttig zijn bij klachten zoals kortademigheid, benauwdheid of vermoeidheid. Daarnaast wordt het apparaat veel gebruikt door mensen met long- of hartziekten en door sporters die hun conditie willen monitoren.
Is een lage saturatie gevaarlijk?
Ja, een lage saturatie kan gevaarlijk zijn. Wanneer het zuurstofgehalte in het bloed te laag wordt, krijgen organen en weefsels onvoldoende zuurstof. Bij aanhoudend lage waarden is het verstandig om medisch advies in te winnen.
Kunnen sporters voordeel hebben van een saturatiemeter?
Ja, veel sporters gebruiken een saturatiemeter om inzicht te krijgen in hun conditie en herstel. Door regelmatig metingen uit te voeren, kunnen veranderingen in prestaties en herstelvermogen beter worden gevolgd.
Wat beïnvloedt de nauwkeurigheid van een saturatiemeter?
Factoren zoals koude handen, beweging tijdens de meting, nagellak, kunstnagels en slechte doorbloeding kunnen de nauwkeurigheid van de meting beïnvloeden. Voor een betrouwbare uitslag is het belangrijk om rustig stil te zitten tijdens de meting.
Is een saturatiemeter geschikt voor thuisgebruik?
Ja, moderne saturatiemeters zijn eenvoudig te gebruiken en geschikt voor thuisgebruik. Ze kunnen een handig hulpmiddel zijn voor mensen die hun gezondheid regelmatig willen controleren of een medische aandoening hebben waarbij zuurstofwaarden belangrijk zijn.
Kan een saturatiemeter ook de hartslag meten?
De meeste saturatiemeters meten naast het zuurstofgehalte in het bloed ook de hartslag. Hierdoor krijg je snel inzicht in twee belangrijke gezondheidswaarden tegelijk.
Wanneer moet je contact opnemen met een arts?
Neem contact op met een arts wanneer je een duidelijk lagere saturatie meet dan normaal voor jou, vooral als dit gepaard gaat met klachten zoals benauwdheid, duizeligheid, pijn op de borst of ernstige vermoeidheid. Een arts kan beoordelen of verdere medische hulp nodig is.
